व्हर्च्युअल प्रेमाचा कळस – (Her)

एक माणुस अयशस्वी लग्नामुळे एकटा पडलेला असतो आणि मग तो सॉफ्टवेअरच्या प्रेमात पडतो. ही एक लाईनची कथा ऐकायला साधी वाटते. तुम्ही म्हणणार, “त्यात काय विशेष. स्मार्टफोन, गेम्स वगैरेमुळे पागल झालेले अनेक लोक आम्ही बघितलेत.” पण तेच सॉफ्टवअर जर माणसांसारखं भावनिक वागायला लागलं आणि प्रेमाला योग्य तो प्रतिसाद द्यायला लागलं तर???

अशा अशक्यप्राय नात्याचा वेध घेणारा “हर (Her)” नावाचा चित्रपट नुकताच बघितला.

भविष्यकालात जेव्हा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (आर्टीफीशिअल इंटेलिजेन्स) असणारे अतिप्रगत सॉफ्टवेअर माणसाने तयार केले असतील तेव्हाच्या काळात घडणारी ही गोष्ट. ऑपरेटींग सिस्टीम सॉफ्टवेअर माणसाच्या भौतिक गरजा भागवण्याबरोबरच मानसिक आणि भावनिक गरजा भागवायला लागेल तेव्हा काय घडेल याची एक शक्यता या चित्रपटात बघायला मिळते.

या चित्रपटाचं वैशिष्ट्य असं की पडद्यावरचं सगळं इतक्या सहजपणे उलगडत जातं कि “असं कुठे असतं का?” हे म्हणायचंचं आपण विसरुन जातो आणि घडतं ते एंजॉय करतो.

स्पाईक जोन्झ नावाच्या कथाकार, दिग्दर्शकाने या आगळ्यावेगळ्या नातेसंबंधावरची ही कथा हळुवारपणे आणि सौंदर्यपूर्णतेने पेश केली आहे. चित्रपटाची प्रत्येक फ्रेम आभासी भविष्याची एक सुंदर, रंगीबेरंगी पण कारुण्यपूर्ण झलक आहे.  चित्रपटातलं संगीतपण नातेसंबंधातले पदर उलगडताना तितक्याच हळुवारपणे झिरपतं.

जॉक्विन फिनिक्स नावाच्या नटाने भावनिक पण तितकाच साधा पत्रलेखक नायक चांगला रंगवला आहे. ऑपरेटींग सिस्टीमचा आवाज बनुन फक्त ऐकु येणाऱ्या स्कार्लेट जोहान्सन या नटीनं नात्यातल्या सुरुवातीच्या उत्सुकतेपासुन ते उत्कटतेपर्यंतचे सर्व भाव प्रभावीपणे पोचवले आहेत. इतर पात्रांचा वावर पण नेटका आणि सहज.

ऑपरेटींग सिस्टीम बरोबरच्या प्रेमामुळे खऱ्या मानवी नात्यांमधे निर्माण झालेले तणावसुद्धा हाताळायला दिग्दर्शक विसरत नाही. एकिकडे नातेसंबंधांत सर्वसाधारणपणे अयशस्वी ठरणाऱ्या सामान्य मानवी मनाचा पराभव तर अशा शक्यतांना जन्म घालु शकणाऱ्या अचाट मानवी बुद्धीचा पराक्रम अशी जुगलबंदी दिसुन येते. अतिंद्रीय पातळीवर सुरु झालेली प्रेमकथा जेव्हा अतिबौद्धिक पातळीवर जाऊन संपते तेव्हा अनेक कल्पनातीत शक्यतांची वर्तुळं मनात उमटत राहतात.

शेवटी का कुणास ठाऊक पण मला पाडगावकर आठवले आणि (त्यांची माफी मागुन) त्यांची ही कविता थोडी बदलुन अशी गुणगुणावीशी वाटली:

प्रेम म्हणजे, प्रेम म्हणजे प्रेम असतं...

व्हर्चुअल का असेना पण सेम असतं...

सॉफ्टवेअर साठी प्रथम ते एक चॅलेंज असतं...

रुसवे फुगवे हुरहुर तगमग सारं माणसांसारखचं घडतं...

पण सॉफ्टवेअरला जेव्हा ते प्रेम खरचं जमतं...

तेव्हा माणसांचं काही खरं नसतं...